Copyright and Plagiarism

      marlon guillermo

     filipino major

                                              Mapagmatyag

Isa sa madalas ng gawin ng mga mag-aaral na kamalian ay  pangongopya ng mga nalimbag na mga sulatin at inanaangkin ito at ginagawang pagmamay-ari. Hindi batid ng mga mag-aaral ang mabigat na kaparusahan ang gawaing ito.Isa pa sa linalabag ng mga mag-aaral at pati na rin ang mga ibang tao ay at paggamit ng mga nalimbag na mga sulatin na walang paalam sa may akda.

       Dapat ay magkaroon o maituro sa mga mag-aaral ang responsableng paggamit ng mga nalimbag na mga akda at paggalang sa mga awtor Ang mga guro ay may responsable sa mga maling gawaing ito.Sila ang dapat ang nagwawasto, at nagsusuri sa mga gawain ng mga bawat mag-aaral.Dapat na tiyakin ng guro na totoong ginawa ng mag-aaral ang ibinigay na gawain at hindi kinopya lamang sa libro at internet at walang acknowledge sa awtor

    Misan ngay may naikwento  sa amin n gaming an gaming guro na isang mag-aaral sa University of the Philippines ,nagtapos siya ng may karangalan na Magna Cumlaude sa kanilang pagtatapos.Later  on ay natuklasan nila sa kanyang Thesis na may inangkin siyang pangugusap na hindi inoknoledge ang awtor.Lumalabas sa pagsisisyasat ng pamantasan na kinopya niya ito o Plagiarism niya ito.Bilang hatol ay bnawi ng pamantasan ang kanyang karangalan. Hindi bat nakakahiya at nakalulungkot ang gawaing ito .dahil sa iresponsableng paggamit ng mga sulatin at nalimbag na mga akda o pagaangkin kaakibat naman nito ang mabigat na kaparusahan.Lalong lalo kapag itoy ililimbag at makikita ng mga tao o di kaya naman ay mababasa.Sa pagkakataong ito ay kinakailangan ng masusing pag-iingat sa paggamit ng mga akda.

     Ito lamang nakaraang araw ay nabalitaan namang may printing press na nahuli ng mga pulis a lungsod ng Maynila na nagproproduce ng mga libro sa law na tanging ang Rex publishing house lamang ang otorisadong magproduce nito.Kinumpiska nila ang lahat ng kagamitan ng pagmamay-ari ng may-ari . depensa ng may-ari ng printing press dati na nila itong ginagawa o matagal na. Wala raw silang nakikitang mali rito at ginagawa nila ito dahil sa kawalan ng trabaho at pagkakakitaan sa Pilipinas.Dahil ditto at kinasuhan ang may-ari ng hindi otorisadong pagrereproduce ng mga libro.Akoy lubos na nalulungkod dahil dito sa kagahilanang matagal na pala nila itong ginagawa ay ngayon lamang natuklasan at natuklasan lamang ito sa pamamagitang ng mga concern citizen na nagsumbong sa mga awtoridad.Masasabing walang pangil ang batas pagdating sa mga ganitong paglabag sa batas.

        Maging sa ating paaralan ay nagyayari ang ganito.Ang mga guro at mga estudyante ang karaniwang lumalapag ditto.Ngunit may mga dahilan naman gaya na lamang ng kakulangan sa mga libro at kawalan ng maraming resources at ang tanging paraan na lamang upang maparami ay ang pag-photocopy sa mga libro upang mapabilis ang talakayan o kaya naman an gating pag-aaral.Ngunit sapat nga bang dahilan ito? Sa aking palagay ay sapat sapagkat talaga nga namang nagkukulang tayo ng Educational materials na pinagkakaloob n gating gobyerno  at isa pay ay upang makatipid na rin sa ating bulsa at ito naman ay nakakatulong sa ating pag-aaral at maliban na lamang kung ito ay ginagawang p-agkakakitaan ng iba.Dito na nalalabag ang copyright at nagagawa na nating ang tinatawag nating plagiarism.

        Paano mg aba maiiwasas ang ganitong pang-aabuso sa mga nalimbag na mga babasahin o mga document? Unang una kapag ito ay ginamit kailangang  pansari lamang ito at hindi gagamitin sa pampublikong talakayan. Kung gagamitin ito sa pambublikong talakayan ay kinakailangang magpaalam sa awtor to di kaya naman ay ilagay sa hulian o biblyograpiya kung saan mo nakita o kinuha ang mga references na iyong pinagkunan sa iyong talakayan.Huwag gawing bussines kapag walang paalam at lalong-lalo na kapag wala kang permit upang maglimbag ng libro o anumang babasahin. Ituring parang tao ang isang akda kailangan ng respeto at igalang mo ito at igalang mo kung saan ito nagmula.Magpaalam at huwag kang magnanakaw.

       Bilang isang guro ay marapat lamang na maging modelo tayo sa susunod na mga henerasyon at maging sa ating mga estudyante baling araw.Kapag gumagamit tayo ng mga power point presentation  sa ating pagtalakay ng mga aralin huwag sana ating kakalimutan na ilagay sa hulian ng slide kung saan nanggaling ang impomasyong nakalahad sa mga slide.Maging sa paggawa ng lesson plan ay kailangan ding ilagay kung saan ito nanggaling at kung sino ang awtor nito.Sa ganitong paaraan ay maiiwasan nating ang plagiarism sa ating pangaraw-araw na ting talakayan.Sa mga kwentong ating ibinabahagi ay kailangan ding sabihin kung sino ang awtor nito kung kung kinakailangan ay magbigay ng oras upang talakayin ang talambuhay ng may-akda.Kailangan lang ng may masusuing pag-iingat.  

       Karapatan ng sinuman ang maglimbag ng kanyang akda at karapatan rin niyang ipagdamot at pangalagaan ito. Itinuturing na mayaman tayo sa pag-iisip kayat marapat natin isulat ito sa papel at ilimbag kung itoy ninanais.

       Marami nang mga taong  mataas ang pinagaralan  ngunit ginagawa ang gawaing ito. Kadalasan ngay maroon pang nakaksuhan dahil dito sa kadahilanang mababaw lamang ang alam natin tungkol sa plagiarism at copyright. Ano-ano an gating karapatan at ano-ano an gating limitasyon sa ating paggamit sa mga nalimbag na pag-aari nang iba. Malimit nating sabihin sa ating sarili ang ganito “hindi naman siguro nila malalaman” ngunit ito may may malaking epekto sa ating katauhan.Dahil ditto ay nawawala an gating pagiging malikhain at nagiging paasa na lamang tayo bsa ibang gawa ng tao.

    Marahil ay nagiging dahilan rin ang internet sa hindi responsableng paggamit ng mga akda na walang pahintulot sa awtor. Unag- una may madaling makuha ang sinuman ang nais niyang kuhanin sa impormasyon sa internet. Pangalawa ay walang security measure ang mga impormasyon na nakukuha sa internet. Dapat sa panahong ito ay dapat na higpitan  ang mga website ang limitahan  lamang upang ang  mga akdang nakalimbag ay hindi magamit sa copyright at plagiarism. Dapat na i aknoledge natin ang awtor bilang respeto sa kanyang ginawa at pag-aambag sa ating lipunan.

       Bilang panghuli ay lagi sana nating isaisip na may karapatan ang sinuman na kumuha ng mga akda upang suriin basahin at maging ating gabay ngunit lagi sana nating isaalang –alang na dapat ay magsilbi lamang nating gabay ito o kayay references ay hindi natin ito inaangkin.